مقدّمه اهتمام و عنايت مسلمانان از صدر اسلام و اشتياق شديد آنان به قرآن به عنوان وحى آسمانى و معجزه جاودانى باعث شد تا از همان قرن نخست بزرگانى از صحابه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و پس از آنان علما و دانشمندان اسلامى در زمينه‌هاى مختلف تفسير و مسائل مربوط به قرآن توجه ويژه‌اى را نشان دهند . اين اهتمام سبب تدوين علومى شد كه در عرف قرآن‌پژوهان از آنها به علوم قرآن تعبير مىشود . تعريف علوم قرآن علوم قرآن به مجموعه‌اى از دانش‌هاى مرتبط با قرآن گفته مىشود كه گستره بزرگى از دانش‌هايى همچون تفسير ، تجويد ، دانش قرائات قرآنى ، شأن نزول آيات قرآن ، دانش بلاغت آيات قرآن ، تاريخ‌گذارى قرآن تا هرمونتيك را در بر مىگيرد . دسته‌اى از اين دانش‌ها در سنت اسلامى سابقه دراز دارند ، ولى برخى از آنها همچون هرمونتيك مباحث تازه راه يافته به علوم قرآن است . همچنين به برخى از اين مباحث - همچون تاريخ‌گذارى قرآن - كمتر پرداخته مىشده است و به تأثير از پژوهش‌هاى مستشرقان بيشتر گسترش يافته‌اند .